اروپا تحت فشار فزایندهای است تا برای خروج از سوختهای فسیلی گزارشی «در سطح بالا، مستقل و مبتنی بر علم» تهیه کند تا از بروز یک بحران انرژی دیگر جلوگیری شود. قرار است فردا (۱۶ سپتامبر) رئیس کمیسیون اروپا، اورسولا فن در لاین، سخنرانی سالانه «وضعیت اتحادیه اروپا» (SOTEU) خود را ایراد کند. این رویداد یکی از لحظههای کلیدی در نظام دموکراتیک اتحادیه اروپاست و فرصتی است برای مرور سال گذشته، ترسیم اولویتهای این بلوک و اعلام ابتکارهای جدید.
تاریخچه بحران سوختهای فسیلی در اروپا
فون در لاین در سال ۲۰۲۲ از سخنرانی وضعیت اتحادیه اروپا برای پرداختن به بحران سوختهای فسیلی در اروپا استفاده کرد؛ بحرانی که با حمله همهجانبه روسیه به اوکراین آغاز شد و او بحران انرژی دهه ۱۹۷۰ ناشی از جنگهای خاورمیانه را یادآوری کرد. او گفت: «برخی از ما آخر هفتههای بدون خودرو را برای صرفهجویی در انرژی به یاد داریم.» با این حال، همچنان در همان مسیر حرکت کردیم. وابستگی خود به نفت را کنار نگذاشتیم و از همه بدتر، به سوختهای فسیلی یارانههای کلان پرداخت شد.
بیشتر بخوانید: بازیابی طبیعت: بیورها میتوانند دشتها را نجات دهند!
فون در لاین افزود که تنها «چند آیندهنگر» فهمیدند مشکل اصلی خود سوختهای فسیلی بود، نه فقط قیمت آنها. اکنون، چهار سال بعد، اروپا با مشکلی بسیار مشابه روبهروست؛ مشکلی که در پی جنگ علیه ایران و بسته شدن موقت تنگه هرمز، مسیر حیاتی کشتیرانی که معمولاً حدود یکپنجم نفت و گاز جهان را حمل میکند، به وجود آمده است.
هزینههای بحران انرژی برای اروپا
در ماه ژوئیه، کمیسیون اروپا اعلام کرد که اتحادیه اروپا از آغاز درگیری تاکنون بیش از ۵۰ میلیارد یورو اضافی برای واردات سوختهای فسیلی هزینه کرده است؛ هزینهای که بخش زیادی از آن را خانوارها متحمل شدهاند. اکنون برآورد میشود این رقم به حدود ۷۰ میلیارد یورو رسیده باشد. این در حالی است که از محل انرژی خورشیدی ۳۲٫۲ میلیارد یورو صرفهجویی شده است؛ صرفهجوییای که به جلوگیری از واردات بیشتر گاز و تقویت تولید برق داخلی در سراسر قاره کمک کرده است.
این بلوک میافزاید که «گذار سریع انرژی با محوریت برقسازی» میتواند تا سال ۲۰۴۰ واردات گاز را بیش از ۷۰ درصد و واردات نفت خام را بیش از ۴۰ درصد کاهش دهد. کیارا مارتینلی از CAN Europe، یکی از مهمترین ائتلافهای غیردولتی در مبارزه با بحران اقلیم، در نشست خبری هفته گذشته گفت: «اروپاییها بابت وابستگی اتحادیه اروپا به سوختهای فسیلی دوبار هزینه میپردازند.» او توضیح داد: «یک بار از طریق قیمت انرژی، آسیبپذیری ژئوپولیتیک و فشاری که این وضعیت بر خانوارها و کسبوکارها وارد میکند، و بار دیگر از طریق هزینه انسانی و اقتصادی فجایع اقلیمی.»
CAN Europe به همراه بیش از ۲۰۰ سازمان اروپایی و ملی دیگر از جمله ۱۶ انجمن صنعتی، از فون در لاین میخواهد از سخنرانی وضعیت اتحادیه اروپا برای تهیه گزارشی «در سطح بالا، مستقل و مبتنی بر علم» درباره خروج اروپا از سوختهای فسیلی استفاده کند. مارتینلی افزود: «این صرفا دعوت به اقدام بیشتر اروپا در حوزه اقلیم نیست؛ بحث این است که پایان دادن به وابستگی اروپا به سوختهای فسیلی، در اصل به سود منافع اقتصادی و راهبردی خود اروپا است.»
چالشهای اقتصادی و اقلیمی
کارشناسان هشدار میدهند که در کنار اوجگیری هزینههای انرژی، وابستگی اروپا به سوختهای فسیلی با مخاطرات اقتصادی عظیمی همراه است. لیا مالفره، از ائتلاف Electrification Alliance، میگوید ۷۵ درصد شرکتهای اتحادیه اروپا هزینههای انرژی را «مانع اصلی» سرمایهگذاری در اروپا عنوان میکنند. تداوم سوزاندن سوختهای فسیلی همچنین راه را برای موجهای بیشتری از شرایط آبوهوایی افراطی هموار کرده است؛ تا جایی که ماه اوت رکوردها را شکست و در کنار ژوئیه ۲۰۲۳ به عنوان داغترین ماه ثبتشده در جهان شناخته شد.
امواج گرمای پیدرپی تابستان امسال که دانشمندان میگویند بدون تغییرات اقلیمی «تقریباً غیرممکن» بود رخ دهد، دستکم ۳۵ هزار مورد مرگ اضافی در سراسر قاره به جا گذاشت. برآوردهای اولیه نشان میدهد تنها موج گرمای شدید تابستان امسال میتواند حدود ۱۸۰ میلیارد یورو از تولید اقتصادی اتحادیه اروپا را از بین ببرد؛ رقمی که برای حذف کل رشد مورد انتظار این اتحادیه در سال ۲۰۲۶ کافی است.
بیشتر بخوانید: بهشتی از گلهای وحشی در Muogamarra: یک تجربهٔ نادر و آرامشبخش · کاهش تدریجی نرخ خودکشی در اتحادیه اروپا با تأثیر بیشتر بر مردان
