بر اساس دادههای ICE، قیمت شاخص اروپایی گاز طبیعی در هاب هلندی TTF برای تحویل در اکتبر ۲۰۲۶ روز دوشنبه در معاملات درونروزی تا سطح ۷۰٫۸۵ یورو به ازای هر مگاواتساعت بالا رفت؛ نااطمینانی درباره عرضه الانجی از خلیج فارس فشار افزایشی بر قیمتها وارد کرده است.
روز یکشنبه، نیروهای آمریکایی سکوی پرتاب راکتهای ایران را در نزدیکی تنگه هرمز هدف قرار دادند و ایران در پاسخ موشکهایی به سمت نیروهای آمریکا در اردن شلیک کرد. این تشدید درگیری خطر برهم خوردن بیشتر صادرات گاز طبیعی مایع (الانجی) را به همراه دارد، زیرا تنگه هرمز که حدود یکپنجم تجارت جهانی الانجی از آن عبور میکند عملا بسته مانده است.
این اختلال در زمانی رخ میدهد که تحویل الانجی برای اروپا حیاتی است، زیرا این قاره در آستانه زمستان در حال پر کردن مخازن ذخیرهسازی گاز خود است.
براساس دادههای نهاد زیرساخت گاز اروپا (GIE)، مخازن ذخیرهسازی گاز اتحادیه اروپا ۶۴٫۷ درصد پر بودهاند که این میزان پایینتر از سطحهای تاریخی در این مقطع از سال است.
قیمتهای بالای بازار روند پر کردن مخازن را در بسیاری از کشورها کند کرده و نگرانیهایی ایجاد کرده است که هلند و آلمان تا ضربالاجل اول نوامبر به اهداف تعیینشده خود برای سطح ذخیرهسازی گاز یعنی بهترتیب ۸۰ و ۷۰ درصد نرسند.
دلیل این وضعیت آن است که فاصله بین قیمتهای فعلی و قیمتهای زمستانی اغلب آنقدر محدود یا حتی منفی بوده که هزینه و ریسک ذخیرهسازی گاز را پوشش نمیدهد. در حالت معمول، تامینکنندگان در تابستان گاز را با قیمت پایینتر میخرند، آن را ذخیره میکنند و در زمستان با قیمت بالاتر میفروشند.
سطح پایین ذخیرهسازی لزوما به این معنا نیست که یک کشور در زمستان با کمبود گاز روبهرو میشود، اما ذخایر ناکافی میتواند کشورهای اتحادیه اروپا را در برابر نوسانهای شدید قیمتی یا اختلال در عرضه جهانی آسیبپذیرتر کند.
این موضوع بهویژه برای کسبوکارها در بزرگترین اقتصاد اروپا نگرانکننده است.
سباستیان هاینرمان، مدیرعامل انجمن آلمانی مخازن ذخیرهسازی گاز INES، به یورونیوز بیزنس گفت: «اگر مخازن گاز به اندازه کافی پر نشده باشند و زمستان بسیار سردی از راه برسد، آلمان ممکن است دیگر نتواند به طور کامل پاسخگوی نیاز معمول به گاز باشد.»
او افزود: «اگر قیمت گاز از سطحی که مصرفکنندگان صنعتی توان پرداخت آن را دارند فراتر برود، شرکتها ناچار میشوند تولید را کاهش دهند و این میتواند به اقتصاد آسیب جدی وارد کند.»
ایتالیا نیز با خطرهایی برای تامین گاز روبهرو است، هرچند سطح ذخیرهسازی گاز این کشور از بالاترین میزانها در اروپا است.
به گزارش رویترز، پنجشنبه گذشته قطر انرژی (QatarEnergy) به شرکت خدمات انرژی ایتالیایی ادیسون، یکی از بزرگترین مشتریان خود در اروپا، اعلام کرد به دلیل جنگ آمریکا و ایران تعلیق تحویل گاز طبیعی مایعشده را تحت بند فورس ماژور تا اوایل نوامبر تمدید کرده است.
قرارداد بلندمدت ادیسون و قطر معمولا معادل حدود ۱۰ درصد مصرف سالانه گاز ایتالیا را تامین میکند. ادیسون اعلام کرده است که در حال تامین محمولههای جایگزین است و میتواند به تعهدات خود در قبال مشتریان عمل کند.
اتحادیه اروپا به طور مستقیم حجم چندانی گاز از خاورمیانه وارد نمیکند. قطر در سال ۲۰۲۵ تنها ۳٫۷ درصد از کل واردات گاز این بلوک را تامین کرده است، با این حال اختلال در منطقه خلیج فارس همچنان میتواند قیمتهای اروپا را بالا ببرد.
تحلیلگران هشدار میدهند که طولانی شدن اختلال در صادرات الانجی از خلیج فارس میتواند خریداران اروپایی را مجبور کند برای محمولههای موجود، رقابتی تهاجمیتر با خریداران آسیایی داشته باشند؛ وضعیتی که احتمالا فشار بیشتری بر قیمت گاز در اروپا وارد میکند.
به گفته گلدمن ساکس، چنین جنگ پیشنهادی احتمالی میتواند قیمتهای عمدهفروشی را به سطوحی نزدیک به ۱۰۰ یورو به ازای هر مگاواتساعت برساند.
تحلیلگران این بانک، سامانتا دارت و لورا سیر، هفته گذشته در یادداشتی که بلومبرگ آن را نقل کرد نوشتند: «در سناریویی که در آن صادرات انرژی خاورمیانه تنها بهتدریج تا سال ۲۰۲۷ عادی میشود، برآورد ما این است که قرارداد دسامبر ۲۰۶۲ در هاب TTF احتمالا باید به بیش از ۱۰۰ یورو به ازای هر مگاواتساعت برسد.»
اگر سطح فعلی قیمتها کوتاهمدت باشد، جهش کنونی شاید تاثیر چندانی بر قبوض خانگی نگذارد. اما از آنجا که نشانه روشنی از فروکش کردن تنشها دیده نمیشود، تداوم افزایش قیمت میتواند بهتدریج خود را در قبوض انرژی خانوارهای سراسر اروپا نشان دهد.
براساس برآورد پیشین موسسه آکسفورد اکونومیکس، تغییرات قیمت در بازار عمدهفروشی به طور متوسط حدود شش ماه طول میکشد تا به طور کامل در قیمتهای مصرفکننده منعکس شود، هرچند این زمانبندی در کشورهای مختلف اتحادیه تفاوت زیادی دارد.
در فرانسه، ایتالیا و اسپانیا قیمتها میتوانند ظرف چند ماه واکنش نشان دهند و در هلند تقریبا بلافاصله تغییر میکنند، اما در آلمان و اتریش ممکن است نزدیک به یک سال طول بکشد تا به اوج برسند.
آکسفورد اکونومیکس ایتالیا را در میان اقتصادهای بزرگ اروپا در معرض ریسک بیشتری میداند، زیرا تغییرات قیمت نسبتا سریعتر به مصرفکننده منتقل میشود و این کشور وابستگی بالایی به گاز دارد، هرچند مخازن ذخیرهسازی گاز آن در حال حاضر از پرترینها در اروپا است.
