ماه سپتامبر آغاز سال تحصیلی جدید را رقم میزند؛ سالی که هزاران دانشجوی پرتغالی را با چالشهای تازه روبهرو میکند. برای کسانی که وارد آموزش عالی میشوند، یکی از دشوارترین چالشها از همان ابتدا با تلاش برای پیدا کردن محل سکونت آغاز میشود.
بر اساس دادههای ادارهکل آموزش عالی (DGES)، در مرحله اول کنکور ملی ورود به دانشگاه، ۴۹.۹۹۱ دانشجو پذیرش شدند؛ ۶.۰۹۲ نفر بیشتر از سال گذشته که معادل افزایش ۱۳.۹ درصدی است.
در میان این گروه، هزاران نفر ناچارند خانه پدر و مادر را ترک کنند تا در دانشگاهی در شهری دیگر به تحصیل ادامه دهند. ارقام این پدیده را تایید میکند: بهگفته پورتال خرید و فروش و اجاره ملک Idealista، تقاضا برای اتاق در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶، ۲۷ درصد افزایش یافته است.
بهگفته این پلتفرم، بژا بازاری بود که بیشترین جهش تقاضا را تجربه کرد و «افزایش ۱۶۰ درصدی در مقایسه سالانه» به ثبت رساند. پس از آن کویمبرا با ۱۲۰ درصد و پورتو با ۱۰۴ درصد قرار دارند؛ «دو تا از بزرگترین بازارهای کشور که در آنها تقاضا ظرف یک سال بیش از دو برابر شده است». این پورتال همچنین از اِوورا، ویزئو و براگانسا بهعنوان شهرهایی با «افزایشهای بسیار چشمگیر» نام میبرد.
در پایتخت پرتغال، لیسبون، تقاضا برای اجاره اتاق ۱۷ درصد افزایش یافته است.
ستوبال، ویلا رئال، فارو، براگا، کاستلو برانکو و پورتالگره تنها شهرهایی بودند که تقاضا در آنها نسبت به سال قبل کاهش داشته است.
تقاضا افزایش یافته اما عرضه همپای آن بالا نرفته است: طبق دادههای Idealista، تعداد اتاقهای موجود در بازار ۱۱ درصد کاهش پیدا کرده است.
این پلتفرم در بیانیهای اعلام کرد: «پورتو (منفی ۴۳ درصد) و کویمبرا (منفی ۴۸ درصد) بیشترین کاهش عرضه را ثبت کردهاند؛ دقیقا دو بازاری که در آنها تقاضا بیش از دو برابر شده و همین موضوع فشار بر قیمتها را در این شهرها تشدید میکند».
اِوورا، لیسبون و لِیریا نیز شاهد کاهش عرضه بودهاند.
بهگفته این پلتفرم، «بهای اتاقهای اجارهای در ۱۳ مورد از ۲۰ شهرستان مورد بررسی افزایش یافته است» و بیشترین رشد قیمت در فونشال و ویلا رئال ثبت شده است.
برای آنهایی که برای تحصیل به لیسبون میآیند، چالش فراتر از صرفا پیدا کردن یک اتاق خالی است؛ پایتخت پرتغال همچنان شهری است که گرانترین اتاقهای کشور را دارد و این پلتفرم میگوید: «میانگین قیمت آنها حدود ۵۵۰ یورو در ماه است».
پس از آن فونشال با ۵۰۰ یورو در ماه، پورتو با ۴۵۰ یورو، پونتا دلگادا با ۴۳۰ یورو و فارو قرار دارند که با میانگین قیمت ۴۲۰ یورو، پنجگانه نخست را کامل میکند.
اتاقهایی با اجاره ماهانه تا ۳۰۰ یورو تنها در لِیریا، ویلا رئال، بژا، ویزئو، کاستلو برانکو و پورتالگره پیدا میشوند. گواردا و براگانسا در دسترسترین شهرها هستند و اجاره آنها بهترتیب ۲۱۰ و ۲۲۰ یورو است.
در مقایسه، گزارش ماه اوت سال گذشتهِ رصدخانه اقامت دانشجویی (منبع به زبان پرتغالی) نشان میداد که اجاره یک اتاق در لیسبون بهطور متوسط ۵۰۰ یورو هزینه داشته و بالاترین قیمت ثبتشده ۷۲۲ یورو بوده است. همان گزارش همچنین اعلام میکرد که در همان دوره، میانگین هزینه اجاره اتاق در کل کشور ۴۱۶ یورو بوده است.
اگرچه دانشجویان دانشگاهی یکی از محرکهای اصلی بازار اجاره هستند، واقعیت امروز کشور نشان میدهد که آنها تنها گروهی نیستند که بهدنبال اجاره اتاق میگردند.
در دورهای که اجارهها رو به افزایش است و خرید خانه شخصی هر روز دشوارتر میشود، این معادله سخت مالی باعث شده تقاضا برای اجاره اتاق در میان عموم جمعیت، بهویژه جوانان شاغل، نیز بالا برود**.**
در این بیانیه آمده است: «دادههای منتشرشده در این تحلیل نشان میدهد که اجاره اتاق فقط یک گزینه مسکن برای دانشجویان نیست و به انتخاب اصلی جوانان در نخستین سالهای ورود به بازار کار و حتی در برخی موارد در سالهای بعدی تبدیل شده است».
این بیانیه میافزاید: «واقعیت کنونی بازار اجاره در شهرهای بزرگ پرتغال باعث شده برای بسیاری از افراد مجرد یا جداشده، تامین هزینه یک خانه کاری دشوار باشد و اجاره یک اتاق به مقرونبهصرفهترین، و در بسیاری موارد تنها، گزینه تبدیل شود».
اجاره اتاق در بازار خصوصی یکی از گزینهها برای کسانی است که تحصیل را آغاز میکنند، اما خوابگاههای دانشجویی دولتی و خصوصی نیز وجود دارد؛ هرچند این ظرفیتها در برابر حجم تقاضا ناچیز است.
بر اساس تازهترین دادههای گزارش Purpose Built Student Accommodation (PBSA) از سوی شرکت مشاوره املاک CBRE، در خوابگاههای دانشجویی دولتی و خصوصی در مجموع ۲۷.۷۰۰ تخت وجود دارد. در سال تحصیلی گذشته ۱۴۷ هزار دانشجوی پرتغالی غیرمقیم ثبت شده بود و ۸۰ هزار دانشجوی خارجی نیز به آنها اضافه میشد؛ ارقامی که حاکی از کمبود بیش از ۱۰۰ هزار تخت در خوابگاههای دانشجویی است.
در ژوئن ۲۰۲۶، «طرح ملی اسکان در آموزش عالی» (PNAES) برآورد کرده بود که ظرفیت اسکان دانشجویان در خوابگاههای وابسته به دانشگاههای دولتی ۱۷.۹۷۴ تخت است.
برای کمک به جوانانی که اکنون در جستوجوی اتاق هستند، سازمان مصرفکنندگان DECO Proteste یک پلتفرم راهاندازی کرده است (منبع به زبان پرتغالی) که به دانشجویان امکان میدهد ظرفیتهای اقامتی ارائهشده از سوی موسسات آموزش عالی و همچنین شهرهایی را که دارای خوابگاه دانشجویی یا برنامههای حمایتی برای دانشجویان غیرمقیم هستند، شناسایی کنند.
